Nếu chọn sai sản phẩm, hệ thống có thể cấp gió không đủ, phát sinh tiếng ồn, đọng sương, rò rỉ khí hoặc làm giảm hiệu suất điều hòa.

Bài viết dưới đây giải thích vai trò của ống gió cấp khí, sự khác nhau giữa ống cấp khí và các loại ống gió khác, các dạng ống phổ biến, vật liệu thường dùng và địa chỉ mua ống gió hiệu quả cho công trình HVAC.

Vai trò chính của ống gió cấp khí là vận chuyển không khí tươi hoặc không khí đã được xử lý nhiệt độ, độ ẩm từ thiết bị điều hòa, AHU, quạt cấp gió hoặc hệ thống thông gió đến các khu vực sử dụng.

Để thay đổi không khí trong phòng đúng cách, hệ thống không chỉ cần cấp khí vào mà còn cần thải khí ra ngoài thông qua ống gió thải hoặc hệ thống hồi gió.

Vì vậy, khi bố trí hệ thống thông gió, cần cân bằng giữa lưu lượng cấp khí và lưu lượng thải khí.

Nếu lượng cấp khí thấp hơn lượng thải khí, không gian trong nhà dễ rơi vào trạng thái áp suất âm, tức áp suất trong phòng thấp hơn bên ngoài.

Khi áp suất âm quá lớn, hệ thống thải khí có thể hoạt động kém hiệu quả, cửa ra vào khó mở hơn hoặc không khí không mong muốn có thể lọt vào qua khe cửa, khe cửa sổ và các vị trí hở.

Khi sử dụng đúng loại ống gió cấp khí và cân bằng tốt giữa cấp khí - thải khí, hệ thống sẽ dễ loại bỏ hơi ẩm, mùi, bụi và không khí tù đọng, từ đó cải thiện chất lượng không khí trong nhà.

Nói cách khác, ống gió cấp khí không chỉ đưa không khí cần thiết đến từng phòng mà còn góp phần ổn định toàn bộ hệ thống thông gió và điều hòa không khí.

Ống gió có vai trò khác nhau tùy theo hướng di chuyển và loại không khí được vận chuyển.

Trong hệ thống điều hòa - thông gió, có thể phân biệt ống gió cấp khí, ống gió hồi, ống gió lấy gió tươi và ống gió thải dựa trên luồng khí và chức năng vận hành.

Bảng dưới đây tóm tắt điểm khác nhau cơ bản giữa các loại ống gió này.

Ống gió cấp khí và ống gió hồi chủ yếu được dùng để tuần hoàn không khí đã qua xử lý trong hệ thống điều hòa.

Ống gió cấp khí đưa không khí vào phòng, trong khi ống gió hồi đưa không khí trong phòng quay lại thiết bị điều hòa.

Ống gió hồi là tuyến ống thu hồi không khí trong phòng về thiết bị để tiếp tục xử lý hoặc tuần hoàn.

Không khí hồi có thể được xử lý lại về nhiệt độ, độ ẩm rồi cấp trở lại phòng, hoặc một phần được thải ra ngoài và thay bằng không khí tươi.

Trong khi đó, ống gió lấy gió tươi và ống gió thải đảm nhiệm việc trao đổi không khí giữa trong nhà và ngoài trời.

Ống gió lấy gió tươi đưa không khí ngoài trời đến thiết bị điều hòa hoặc thiết bị thông gió.

Không khí được lấy qua ống gió tươi có thể được xử lý tại thiết bị, sau đó đi qua ống gió cấp khí để phân phối đến từng phòng.

Ống gió thải đưa không khí chứa mùi, nhiệt, hơi ẩm, khói dầu, bụi hoặc khí bẩn từ trong phòng ra ngoài trời.

Như vậy, mỗi loại ống gió có chức năng và đặc tính luồng khí khác nhau.

Không nên chỉ dựa vào tên gọi; cần kiểm tra hướng luồng khí, công dụng, môi trường lắp đặt, hình dạng, vật liệu và kích thước trước khi lựa chọn.

Với cùng một lưu lượng cấp khí, hình dạng ống gió sẽ ảnh hưởng đến khả năng bố trí trong trần, trở lực đường ống và hiệu quả phân phối không khí.

Các dạng ống gió cấp khí phổ biến gồm:

• Ống gió vuông
• Ống gió tròn
• Ống chuyển vuông-tròn
• Ống gió mềm

Dưới đây là đặc điểm kỹ thuật và lưu ý lựa chọn của từng loại.

Ống gió vuông là loại ống có mặt cắt hình chữ nhật hoặc hình vuông.

Do có thể điều chỉnh chiều cao và chiều rộng theo không gian lắp đặt, loại ống này phù hợp với trần kỹ thuật thấp, khu vực dưới dầm hoặc vị trí cần tận dụng không gian hạn chế.

Ống gió vuông cũng dễ chia nhánh đến nhiều phòng, nên thường được dùng trong hệ thống điều hòa - thông gió của văn phòng, cửa hàng, nhà xưởng và công trình thương mại.

Tuy nhiên, tổn thất áp suất của ống gió vuông phụ thuộc vào kích thước mặt cắt, tỷ lệ chiều rộng - chiều cao và cấu tạo đoạn cong; vì vậy cần thiết kế đúng để bảo đảm lưu lượng gió yêu cầu.

Ống gió tròn là loại ống có mặt cắt hình tròn.

Nhờ hình dạng tròn, luồng khí di chuyển ổn định hơn và dễ giảm tổn thất áp suất so với một số cấu tạo ống khác.

Loại ống này phù hợp với tuyến cấp khí dài, nhà xưởng, kho, nhà thi đấu hoặc không gian cần vận chuyển lưu lượng gió lớn.

Ống gió xoắn cũng là một dạng ống gió tròn được sử dụng phổ biến trong hệ thống HVAC.

Tuy nhiên, do tiết diện tròn nên khi lắp trên trần cần đủ chiều cao thông thủy.

Trước khi chọn, cần kiểm tra không gian lắp đặt, xung đột với dầm, ống kỹ thuật và thiết bị xung quanh.

Ống chuyển vuông-tròn là phụ kiện dùng để kết nối ống gió vuông với ống gió tròn.

Phụ kiện này thường dùng khi cửa ra của thiết bị điều hòa, hộp gió hoặc buồng gió có dạng vuông nhưng tuyến ống phía sau là ống tròn.

Nếu thay đổi tiết diện quá đột ngột, trở lực gió sẽ tăng. Vì vậy, cần gia công theo kích thước và hình dạng phù hợp với lưu lượng yêu cầu và không gian lắp đặt.

Ống gió mềm là loại ống có khả năng uốn cong linh hoạt.

Loại ống này thường dùng quanh miệng gió, thiết bị điều hòa hoặc các vị trí mà ống cứng khó bố trí thẳng.

Ống gió mềm thuận tiện cho việc căn chỉnh vị trí khi thi công.

Một số sản phẩm còn có khả năng cách nhiệt hoặc giảm ồn tùy cấu tạo.

Tuy nhiên, nếu uốn gấp, kéo dài quá mức hoặc không duỗi thẳng khi lắp đặt, tiết diện bên trong sẽ bị thu hẹp và làm tăng trở lực gió.

Vì vậy, nên dùng ống gió mềm chủ yếu cho đoạn nối ngắn, đồng thời hạn chế uốn gấp để bảo đảm lưu lượng cấp khí.

Vật liệu ống gió cấp khí cần được lựa chọn theo vị trí lắp đặt, độ ẩm, nguy cơ ăn mòn, yêu cầu cách nhiệt, tiêu âm và mức độ tiếp xúc với môi trường ngoài trời.

Bảng dưới đây tóm tắt các vật liệu và cấu tạo thường dùng cho ống gió cấp khí.

Tôn mạ kẽm dễ gia công và có chi phí hợp lý nên thường được dùng cho ống gió cấp khí trong nhà.

Trong môi trường ẩm, gần ngoài trời hoặc có nguy cơ ăn mòn, nên cân nhắc thép không gỉ, tôn Galvalume hoặc tôn lót PVC.

Khi vận chuyển không khí lạnh hoặc nóng, ngoài vật liệu thân ống còn cần tính đến giải pháp bảo ôn.

Nếu bảo ôn không đủ, nhiệt độ không khí trong ống dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh và bề mặt ống có thể phát sinh ngưng tụ.

Ngưng tụ thường xảy ra khi nhiệt độ bề mặt ống thấp hơn điểm sương của không khí xung quanh.

Đặc biệt trong mùa nóng, tại trần kỹ thuật hoặc khu vực gần ngoài trời, cần thi công liên tục lớp cách nhiệt và lớp chống ẩm để hạn chế đọng nước.

Khi chọn vật liệu ống gió cấp khí, không nên chỉ xét giá thành và độ bền; cần kiểm tra vị trí lắp đặt, nhiệt độ luồng khí, lưu lượng, độ ẩm xung quanh và yêu cầu tiếng ồn.

Tùy vị trí lắp đặt trong công trình, ống gió cấp khí sẽ có yêu cầu khác nhau về hình dạng, vật liệu, bảo ôn, tiêu âm và phương án thi công.

Các vị trí thường gặp gồm:

• Không gian trong nhà thông thường
• Trần kỹ thuật và khu vực quanh dầm
• Khu vực gần ngoài trời
• Không gian có người ở lâu
• Nhà xưởng và không gian lớn

Dưới đây là cách lựa chọn phù hợp cho từng vị trí.

Tại văn phòng, cửa hàng và các khu vực sử dụng thông thường, ống gió cấp khí cần bảo đảm lưu lượng thiết kế và phân phối không khí đều trong không gian.

Nếu kích thước ống quá nhỏ, luồng khí sẽ khó lưu thông, dễ gây thiếu thông gió, chênh lệch nhiệt độ và tăng tiếng gió.

Cần lựa chọn kích thước ống phù hợp với diện tích phòng, công năng sử dụng và bố trí miệng gió hợp lý.

Khi dẫn không khí đã làm lạnh hoặc sưởi, cần bọc bảo ôn để hạn chế đọng sương và thất thoát nhiệt.

Đồng thời, các mối nối phải bảo đảm độ kín khí để tránh rò rỉ và giảm lưu lượng cấp đến khu vực sử dụng.

Trong trần kỹ thuật hoặc quanh dầm, không gian lắp đặt thường hạn chế, nên cần vừa bảo đảm tuyến ống gọn vừa duy trì tiết diện cấp khí cần thiết.

Ở nơi chiều cao trần hạn chế, ống gió vuông thường phù hợp hơn vì có thể điều chỉnh chiều cao và chiều rộng linh hoạt.

Khi cần chuyển từ cửa thiết bị dạng vuông sang tuyến ống tròn, có thể sử dụng ống chuyển vuông-tròn để tối ưu vị trí lắp.

Tuy nhiên, nếu tăng quá nhiều co, nhánh để né dầm hoặc né ống kỹ thuật, trở lực gió sẽ tăng và lưu lượng cuối tuyến có thể giảm.

Ống gió mềm thuận tiện cho việc căn chỉnh vị trí.

Tuy nhiên, chỉ nên dùng cho đoạn nối ngắn, tránh kéo dài hoặc uốn gấp vì có thể làm tăng tổn thất áp suất.

Tại khu vực gần tường ngoài, cửa lấy gió hoặc vị trí tiếp xúc với môi trường bên ngoài, cần kiểm soát mưa, ẩm, chênh lệch nhiệt độ, ngưng tụ và ăn mòn.

Vật liệu có thể cân nhắc gồm thép không gỉ, tôn Galvalume hoặc tôn mạ chống ăn mòn cao tùy điều kiện công trình.

Dù chọn vật liệu chống gỉ, vẫn cần xử lý kỹ vết cắt, mối nối và vị trí trầy xước để hạn chế ăn mòn cục bộ.

Ống cũng cần được bảo ôn và chống ẩm để giảm ảnh hưởng của nhiệt độ ngoài trời và hạn chế đọng sương.

Tại cửa lấy gió ngoài trời, nên bố trí chụp che, lưới chống côn trùng và các phụ kiện ngăn mưa, bụi, dị vật xâm nhập.

Tại văn phòng làm việc, phòng bệnh, phòng khách sạn, phòng họp hoặc khu vực có người ở lâu, ngoài lưu lượng gió cần chú ý đến độ ồn và hướng thổi.

Nếu vận tốc gió trong ống quá cao, hệ thống có thể phát sinh tiếng gió hoặc tạo cảm giác gió thổi trực tiếp gây khó chịu.

Khi cần giảm ồn, có thể sử dụng tiêu âm, buồng tiêu âm hoặc ống có cấu tạo hấp thụ âm.

Tuy nhiên, với sản phẩm có vật liệu tiêu âm bên trong, cần kiểm tra khả năng chống phát tán sợi, chống ẩm và vệ sinh, đặc biệt trong bệnh viện và công trình yêu cầu kiểm soát vệ sinh.

Miệng gió cũng cần được lựa chọn và bố trí để phân phối không khí đều, tránh thổi trực tiếp vào người sử dụng.

Ngoài ra, nên thiết kế hệ thống thuận tiện cho thay lọc, kiểm tra và vệ sinh nhằm duy trì chất lượng không khí ổn định.

Tại nhà xưởng, kho, nhà thi đấu, hội trường hoặc không gian lớn, hệ thống cần cấp lượng không khí lớn và ổn định trên khoảng cách dài.

Trong trường hợp này, ống gió tròn hoặc ống gió xoắn thường phù hợp vì dễ giảm trở lực và đáp ứng lưu lượng lớn.

Kích thước ống cần được tính theo lưu lượng yêu cầu, vận tốc gió cho phép và tổn thất áp suất trên toàn tuyến.

Tuyến ống nên được bố trí ngắn gọn, hạn chế co gấp và nhánh phức tạp để giảm tải cho quạt và hạn chế thiếu gió ở cuối tuyến.

Do ống có kích thước và trọng lượng lớn hơn, cần kiểm tra khả năng treo đỡ, tải trọng và xung đột với kết cấu công trình.

Trong nhà xưởng có bụi hoặc độ ẩm cao, cần lựa chọn vật liệu có độ bền và khả năng chống ăn mòn phù hợp với môi trường vận hành.

Nếu chỉ chọn theo hình dạng hoặc vật liệu, ống gió cấp khí có thể phát sinh các vấn đề như thiếu lưu lượng, ngưng tụ, tiếng ồn hoặc không lắp vừa hiện trường.

Các điểm cần kiểm tra trước khi đặt hàng gồm:

• Lưu lượng không phù hợp sẽ làm giảm hiệu quả điều hòa
• Thiếu bảo ôn hoặc kín khí dễ gây ngưng tụ và rò rỉ gió
• Vật liệu không phù hợp với môi trường sẽ gây ăn mòn, xuống cấp
• Không kiểm tra hiện trường kỹ sẽ dễ phát sinh sửa đổi khi thi công

Dưới đây là phân tích chi tiết từng lưu ý.

Ống gió cấp khí cần có kích thước đủ để đưa lưu lượng gió thiết kế đến từng khu vực sử dụng.

Nếu ống quá nhỏ hoặc tuyến ống quá dài, trở lực gió sẽ tăng.

Đặc biệt với tuyến có nhiều co, nhánh hoặc thay đổi tiết diện, lưu lượng tại miệng gió cuối tuyến có thể giảm đáng kể.

Khi lưu lượng cấp khí thiếu, phòng dễ bị chênh lệch nhiệt độ, thông gió kém và hiệu quả điều hòa giảm.

Vì vậy, cần kiểm tra toàn bộ tuyến ống gồm đường kính/kích thước, chiều dài, co, nhánh, phụ kiện và miệng gió.

Với ống gió dẫn không khí lạnh hoặc nóng, bảo ôn là hạng mục bắt buộc để duy trì hiệu suất năng lượng.

Nếu lớp bảo ôn không đủ, không khí trong ống bị thay đổi nhiệt độ và hệ thống phải tiêu tốn thêm năng lượng để bù tải.

Ngoài ra, bề mặt ống có thể đọng sương, làm ố trần, gây gỉ sét hoặc tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.

Độ kín mối nối cũng rất quan trọng.

Nếu khe nối, mặt bích hoặc phụ kiện bị hở, gió sẽ rò rỉ trước khi đến đúng khu vực cần cấp.

Cần kiểm tra cả thân ống, gioăng, vật liệu làm kín và phương pháp kết nối để bảo đảm độ kín khí của hệ thống.

Vật liệu ống gió cấp khí cần phù hợp với độ ẩm, nhiệt độ, nguy cơ ăn mòn và điều kiện vệ sinh tại vị trí lắp đặt.

Tôn mạ kẽm là lựa chọn phổ biến cho hệ thống cấp khí trong nhà.

Tuy nhiên, ở nơi ẩm ướt hoặc gần ngoài trời, vật liệu này có thể bị gỉ và giảm tuổi thọ nếu không có biện pháp bảo vệ.

Nếu môi trường có độ ẩm, muối, hóa chất hoặc yêu cầu vệ sinh cao, nên cân nhắc thép không gỉ hoặc vật liệu chống ăn mòn phù hợp hơn.

Tại phòng bệnh, phòng họp hoặc không gian yên tĩnh, cũng cần đánh giá thêm yêu cầu tiêu âm và khả năng vệ sinh của vật liệu.

Dù bản vẽ thể hiện đủ không gian, khi thi công thực tế ống gió vẫn có thể vướng dầm, đường ống khác, dây điện hoặc thiết bị.

Khi kiểm tra kích thước, cần tính cả chiều dày bảo ôn bên ngoài chứ không chỉ kích thước thân ống.

Ngoài ra, cần xác nhận lối vận chuyển vật tư, không gian thao tác và vị trí lắp ty treo, giá đỡ trước khi đặt hàng.

Hệ thống ống gió cấp khí thường cần thêm co, ống chuyển vuông-tròn, mặt bích, khớp nối mềm, cửa thăm và các phụ kiện liên quan.

Việc đối chiếu kích thước hiện trường và danh mục vật tư ngay từ đầu giúp hạn chế đặt thiếu, gia công lại và kéo dài tiến độ thi công.

Các kênh mua phổ biến gồm:

• Nhà cung cấp vật tư thiết bị HVAC
• Đơn vị gia công ống gió
• Website bán hàng trực tiếp từ nhà sản xuất

Mỗi kênh có ưu điểm khác nhau tùy nhu cầu của công trình.

Công ty TNHH Sansetsu Việt Nam sản xuất ống gió tại nhà máy và cung cấp trực tiếp đến khách hàng.

Ngoài các sản phẩm tiêu chuẩn có thể mua qua website, công ty cũng hỗ trợ gia công theo kích thước và công dụng thực tế của công trình.

Nếu cần đặt số lượng nhỏ, chọn sản phẩm trực tuyến hoặc đặt phụ kiện theo kích thước hiện trường, vui lòng tham khảo trang sản phẩm ống gió.

Nhà cung cấp vật tư thiết bị HVAC có thể cung cấp đồng thời ống gió, phụ kiện nối, ty treo, giá đỡ, vật liệu bảo ôn và các vật tư phục vụ thi công điều hòa - thông gió.

Kênh này phù hợp khi cần mua nhiều nhóm vật tư của nhiều hãng khác nhau trong cùng một đơn hàng.

Nếu nhà cung cấp có năng lực giao hàng công trình và xử lý đơn hàng lớn, đây là lựa chọn phù hợp cho nhà thầu cần mua vật tư thường xuyên.

Tuy nhiên, khả năng đáp ứng kích thước đặc biệt, hình dạng gia công riêng hoặc đơn hàng nhỏ có thể khác nhau tùy từng đơn vị.

Trước khi đặt, cần kiểm tra thời gian giao hàng, chi phí vận chuyển và điều kiện giao đến công trường.

Đơn vị gia công ống gió phù hợp khi cần sản phẩm theo kích thước thực tế, bản vẽ thi công hoặc cấu tạo đặc biệt.

Các hạng mục như ống chuyển vuông-tròn, ống gió vuông kích thước lớn, nhánh đặc biệt hoặc phụ kiện không theo tiêu chuẩn thường cần đặt gia công.

Ưu điểm là có thể chỉ định vật liệu, phương pháp nối, mặt bích, chiều dày và cấu tạo phù hợp với hiện trường.

Khi đặt hàng, cần cung cấp bản vẽ, kích thước đo thực tế, vật liệu, số lượng và phương pháp kết nối một cách rõ ràng.

Với sản phẩm đặc thù, nên đặt hàng sớm để tránh ảnh hưởng tiến độ thi công.

Website bán hàng trực tiếp từ nhà sản xuất phù hợp khi cần đặt mua ống tiêu chuẩn, phụ kiện hoặc vật tư bổ sung một cách nhanh chóng.

Người mua có thể chọn ống thẳng, co, ống chuyển vuông-tròn, ống gió xoắn, ống gió mềm và các phụ kiện theo kích thước, vật liệu, chủng loại.

Hình thức này thuận tiện cho đơn hàng nhỏ, đặt thêm phụ kiện hoặc mua vật tư theo từng giai đoạn thi công.

Khi mua trực tiếp từ nhà sản xuất, khách hàng cũng có thể xác nhận thông số, khả năng gia công và thời gian giao hàng rõ ràng hơn.

Tuy vậy, thông số từng sản phẩm có thể khác nhau, nên cần kiểm tra kỹ kích thước, vật liệu và điều kiện giao hàng trước khi đặt.

Trước khi đặt ống chuyển vuông-tròn hoặc phụ kiện đặc thù, nên kiểm tra xem sản phẩm tiêu chuẩn có đáp ứng được không để giảm chi phí và thời gian chờ.

Tuy nhiên, không nên chỉ chọn theo giá. Cần đánh giá vật liệu, chiều dày, kích thước, độ chính xác gia công, khả năng bảo ôn, chống ẩm và tiêu âm có phù hợp với công trình hay không.

Công ty TNHH Sansetsu Việt Nam sản xuất và cung cấp trực tiếp ống gió vuông, ống gió tròn, ống chuyển vuông-tròn, ống gió mềm và các phụ kiện liên quan.